Bette Davis – ikona kina, aktorka, która wystąpiła w stu filmach (osiemdziesiąt siedem produkcji kinowych i trzynaście telewizyjnych), chyba najbardziej kojarzona z roli Baby Jane Hudson w ekranizacji powieści Henry’ego Farrella Co się zdarzyło Baby Jane?

Obraz Roberta Aldricha zaliczany jest dziś do klasyki kina grozy. W przeciwieństwie do wielu filmów, które są niedoceniane przez współczesnych, a po dekadach zostają okrzyknięte mianem kultowych, Co się zdarzyło Bay Jane od razu odniósł wielki sukces, w tym także kasowy. Koszty produkcji zwróciły się w jedenaście dni od trafienia filmu do kin. Z obrazem tym wiąże się wiele anegdot, szczególnie tych dotyczących zaciekłej rywalizacji i wzajemnej nienawiści odtwórczyń ról sióstr Hudson – Bette Davis i Joan Crawford. Książka Charlotte Chandler rzuca trochę światła na tamte wydarzenia i relacje wielkich amerykańskich aktorek. Fani kina, spragnieni opowieści o czasach świetności Hollywood, nie będą zawiedzeni.

Książka Charlotte Chandler to biografia nietypowa – niemalże autobiografia. Większość to słowa samej Bette Davis. Chandler oddała głos aktorce i przytoczyła wiele jej wypowiedzi. Uzupełniła historię o niezbędne detale. Wspaniale też oddała klimat rozmów z aktorką, przez co czytelnik może się poczuć niemal jakby sam siedział vis-à-vis Bette Davis .

„Słyszałem o niej różne rzeczy, ale okazały się nieprawdą” – to zdanie pada w kontekście charakteru Bette Davis najczęściej. Reputacja aktorki ją wyprzedzała. Bette uchodziła za osobę „trudną”, ale tylko dla tych, którzy jej nie znali i opierali swoje sądy na plotkach i pogłoskach. W rzeczywistości wszyscy, którzy mieli okazję  z nią współpracować, podziwiali ją za profesjonalizm i ogromne zaangażowanie w pracę. Wielu aktorów i reżyserów wspomina Bette jako kobietę niezwykłą, i zwyczajną zarazem. Ta wielka gwiazda miała w sobie wiele pokory, potrafiła przyznać się do błędu, przeprosić, że kogoś nie doceniła, czy oceniła zbyt pochopnie. Była otwarta, życzliwa i zawsze szczera.

Sukces Bette Davis był wypadkową wielu czynników, jednak sama gwiazda zwracała uwagę na dwa: swoją niebywałą determinację oraz sprzyjający los. Talent Bette w połączeniu z fanatyczną wręcz pracowitością i niezwykłym szczęściem uczyniły z niej wielką gwiazdę. Opowieści aktorki o karierach koleżanek po fachu odsłaniają prawdę o tym, jak ulotnymi zjawiskami są popularność, sława i uwielbienie. Historia Bette Davis pokazuje, że nieszczęście jednych staje się szansą i przepustką do szczęścia dla innych – jak w przypadku roli Margo Channing we Wszystko o Ewie, gdy mająca ją zagrać Claudette Colbert odniosła uraz kręgosłupa i rola przypadła w udziale Bette. Można być utalentowanym i pracowitym aktorem, a mimo to nigdy nie wyjść z cienia. Sukces zależy od przypadku, znalezienia się w odpowiedni miejscu o odpowiednim czasie, otrzymaniu tej, a nie innej roli. Bette Davis los sprzyjał. Jak mówiła, jej anioł stróż zawsze nad nią czuwał.

Równie ważna jak kariera była dla Bette Davis rodzina. Aktorka czterokrotnie wychodziła za mąż, ale nie odnalazła prawdziwej miłości i ostatnie dwadzieścia lat życia spędziła samotnie. Udało jej się jednak założyć rodzinę. Urodziła córkę i adoptowała dwoje dzieci.

Chyba najbliższą osobą w jej życiu, była matka Ruth Augusta, z którą aktorka dzieliła nawet imię (Bette Davis właściwie nazywała się Ruth Elizabeth Davis). Często mówiła o sobie i matce „my”, „nas”. Bette i Ruth dzieliły wszystkie ważne doświadczenia. Matka wiele poświęciła, aby Bette mogła spełnić swoje marzenia. Wierzyła w córkę jak nikt inny, a jednocześnie nigdy nie wtrącała się do jej kariery, ufała, że Bette ma wrodzony talent i mądrość i sama wie najlepiej czego chce i jak to osiągnąć.

Po śmierci matki, Bette Davis tak ją wspominała:

„Matka zawsze miała na wszystko plan [..] U Ruthie nie było nic nijakiego. Nawet jej wady były monumentalne. Potrafiła być brutalnie szczera, a jednocześnie oszukiwać samą siebie w najbardziej trywialnych sprawach. Była najmądrzejszą znaną mi osobą, a także – najbardziej dziecinną. Lubiła sobie dogadzać i jednocześnie bez końca się poświęcała, chaotyczna, jednak rozsądna, światowa, ale naiwna. Nie było drugiej takiej jak ona”.

Myślę, że słowa te można by równie dobrze odnieść do samej Bette. Aktorka chyba nie do końca zdawała sobie sprawę, jak bardzo były podobne i że opisując matkę, opisuje też siebie.

Biografia pióra Charlotte Chandler to wspaniała książka. Mogę się przyczepić tylko do jednego. Podczas lektury denerwowało mnie, że autorka w żaden sposób nie wyszczególniła wypowiedzi bohaterów historii od fragmentów narracji własnego autorstwa. Nie wiadomo gdzie kończy się wypowiedź Bette Davis – czy innego artysty, z którym pisarka rozmawiała – a zaczyna Charlotte Chandler. Autorka nie stosuje cudzysłowów, kursywy, czy chociażby przerwy miedzy akapitami, co wprowadza lekki zamęt. Biografia jest bardzo wciągająca i czytałam ją przysłowiowym jednym tchem, jednak zdarzało się, że zdezorientowana przerywałam lekturę w połowie zdania, musiałam trochę się cofnąć i spróbować dojść do tego, czyją wypowiedź teraz czytam.

Jednak to drobiazg. Ogólnie oceniam książkę bardzo wysoko i polecam nie tylko fanom kina. Publikacja wzbogacona jest o prywatne zdjęcia Bette Davis, fotosy z filmów oraz obszerną filmografię. Charlotte Chandler udało się wspaniale sportretować Bette Davis i stworzyć fascynującą opowieść o życiu zwyczajnej dziewczyny, która mając kilkanaście lat obejrzała w teatrze adaptację Dzikiej Kaczki Ibsena i postanowiła, że zostanie wielką aktorką.

*

Charlotte Chandler jest także autorką książki biograficznej o Joan Crawford, która trafia na moją listę lektur obowiązkowych.

bette davis okładka — kopia

Autor: Charlotte Chandler
Tytuł: Bette Davis
Przekład: K. Bażyńska-Chojnacka, P. Chojnacki

Wydawnictwo: Pruszyński i S-ka
Seria Wydawnicza: Ikony kina
Wydanie: I (2013)

Oprawa: Twarda
Format: 17 x 24 cm
Cena z okładki: 39.90
ISBN: 978-83-7839-653-6