Książka ta bywa błędnie nazywana biografią Fridy Kahlo. Historia opisana przez Bárbarę Mujicę nie jest życiorysem Fridy, ale dziełem literackim osnutym na motywach z jej życia. Sama autorka – w zamykającej publikację nocie – tłumaczy, że tworząc tę książkę zamierzała „nie tyle udokumentować życie Fridy Kahlo, ile uchwycić istotę jej osobowości”.

Nie znaczy to jednak, że historia spisana przez Mujicę jest całkowicie nieprawdziwa. Autorka umieściła w niej informacje na temat kultury meksykańskiej, osadziła powieść w realiach społecznych, politycznych i historycznych, nadała jej klimat tamtych czasów. Niewątpliwie odwołała się także do biografii artystki, oraz jej męża Diega Rivery, ale wplotła do fabuły także fikcyjne wątki i postaci.

Wydaje się, że sama Mujica miała dość ambiwalentny stosunek do tworzonej historii. Z jednej strony mówi wprost, że do jej dzieła należy podejść z pewnym dystansem i pamiętać, że tylko częściowo jest to historia życia meksykańskiej malarki, a w większości fikcja literacka, wytwór wyobraźni. Z drugiej strony nadaje powieści formę, która ma uwiarygodnić opowiadaną historię i przydać jej autentyczności. Frida to tak naprawdę pamiętnik – pamiętnik mówiony, historia opowiedziana w zaufaniu jednej tylko osobie. To wyznanie sekretów, skrywanej przez lata prawdy.

Fridę poznajemy pośrednio, z opowieści jej młodszej siostry. Stworzenie książki w formie quasi-autentycznych wspomnień Cristiny, wydaje się zabiegiem trafionym. Pierwszoosobowa relacja, subtelna stylizacja językowa, osobisty i emocjonalny stosunek narratorki do wydarzeń – myślę, że dzięki temu czytelnikowi łatwiej zanurzyć się w historii.

Opowieść Cristiny to seria retrospekcji, to przekaz dojrzałej kobiety, która po latach analizuje przeszłość i swoje zawiłe relacje z siostrą, przeżywa powtórnie dzieciństwo i młodość. Powieść Mujici jest na równi historią Fridy jak i Cristiny. To historia dwóch sióstr, które były sobie niezwykle bliskie, które się równie mocno kochały, co nienawidziły, które były przyjaciółkami, ale i rywalkami.

Wracając do „istoty osobowości Fridy”, to jest ona niezwykle trudna do uchwycenia. Chyba że za tę istotę uznać zmienność i różnorodność. Legendarne – i na pewno nie pozbawione racji – są opinie, że Frida to: ekscentryczka, fanatyczka, egoistka, kobieta szalona i genialna zarazem, ale czy tak było zawsze i czy była tylko taka? Nie. Frida Kahlo była osobą o niezwykle złożonej naturze, o przenikających się temperamentach, przeciwstawnych cechach charakteru, wielu obliczach. W trakcie lektury dostrzegamy, że nie było jednej Fridy, było wiele bardzo różnych Frid. Jak w gabinecie luster, każde jej odbicie było inne, każde wyjątkowe.Ponadto wyjątkowość była tym, do czego Frida całe życie dążyła. Zawsze chciała być inna, wyróżniać się, być w centrum zainteresowania, przekraczać granice.

Już od najmłodszych lat Fridę charakteryzowało swoiste podwojenie. Wykreowała w wyobraźni Księżniczkę Fridę Zoraídę – swoje alter ego, które było jej przeciwieństwem, ale i dopełnieniem. Chora na polio Frida leżała słaba i samotna w łóżku, ale Frida Zoraída była zdrowa i sprawna, mogła biegać, tańczyć, cieszyć się dzieciństwem. Nawet w dorosłym życiu artystka odrzucała czasami rzeczywistość i zatapiała się w wyimaginowanym świecie. I chyba na tym polega istota tworzenia. Bez tej nieposkromionej wyobraźni Frida nie namalowałaby tak surrealistycznych i pełnych symboliki obrazów.

Uważam, że plusem książki są krótkie – na szczęście nie przesadnie szczegółowe i pozbawione erudycyjnych analiz kompozycji, kolorystyki, itp. – opisy dzieł Fridy. Hipotezy na temat okoliczności ich powstania, na temat ludzi i wydarzeń, które mogły być dla artystki inspiracją, bezpośrednim bodźcem do stworzenia znanych dziś na całym świecie obrazów, mogą okazać się dla fanów malarstwa Fridy szczególnie interesujące.

Książka zdecydowanie godna polecenia i to nie tylko miłośnikom sztuki i malarstwa. Frida to fascynująca powieść o miłości, życiu, cierpieniu i umieraniu. To historia dwóch niezwykłych kobiet, z których jedna osiągnęła ogromną sławę, a druga żyła w jej cieniu.

*

W 2002 roku, na podstawie książki Bárbary Mujici, powstał film z Salmą Hayek, Alfredem Moliną i Míą Maestro w rolach głównych.

 frida-barbara-mujica

Autor: Bárbara Mujica
Tytuł: Frida
Przekład: B. Kopeć-Umiastowska

Wydawnictwo: MUZA SA
Liczba stron: 415
Wydanie: II (2003)
Oprawa: Miękka
Format: 14 x 20 cm
Cena z okładki: 29.90
ISBN: 83-7319-389-8