Muszę zaznaczyć, że nie miałam okazji zapoznać się z pierwszym wydaniem książki Frankenstein. 100 lat w kinie, która ukazała się w formie tradycyjnej trzy lata temu. Nie będę zatem porównywać obu wydań, napiszę tylko o tym, co znajdziecie w nowej, uzupełnionej wersji dostępnej od niedawna w formie e-booka.

Oczekiwania miałam wielkie. Spodziewałam się monografii totalnej, opracowania na miarę Wampira. Biografii symbolicznej Janion, dostałam coś podobnego, a równocześnie całkiem innego. Frankenstein. 100 lat w kinie to studium wcieleń Frankensteina i zjawisk frankensteinopodobnych w popkulturze, w której jednak akcent z interpretacji i analizowania symboliki przełożono na historię kinematografii i śledzenie zmieniającego się wizerunku jednego z najsłynniejszych potworów. Nie jest to literatura naukowa – bliżej jej do krytyki filmowej – zbyt dużo tu swobodnych, subiektywnych obserwacji i ocen, ale nie można książce odmówić głębi. Treść publikacji i obszerne przypisy świadczą o tym, że twórca gruntownie zbadał temat (stworzył nawet tabelę systematyzującą śmierci i powroty monstrum do świata żywych w kolejnych filmowych sequelach). Tytuł sugeruje, że czeka nas lektura o Frankensteinie z wielkiego ekranu, tymczasem autor niemało miejsca poświecił literackiemu oryginałowi – powieści Frankenstein, czyli współczesny Prometeusz Mary W. Shelley – prześledził też i streścił odkrycia medyczne i naukowe, które prawdopodobnie zainspirowały angielską pisarkę. Donica tropi najdrobniejsze nawet przejawy obecności Frankensteina i jego mitu w otaczającej nas rzeczywistości. A jest go od ponad wieku pełno nie tylko w kinie i telewizji, ale – jak się okazuje – także w przedstawieniach teatralnych, musicalach, serialach, kreskówkach, reklamach, komiksach, grach komputerowych… słowem wszędzie.

Jeśli zaś o filmowego Frankensteina chodzi, autor w uporządkowany sposób przedstawia losy tej – dziś już kultowej – postaci. Od pierwszego krótkometrażowego filmu z 1910 roku, poprzez serię horrorów Fishera i Francisa pod szyldem wytwórni Hammer, czy awangardowy obraz duetu Warhol/Morrissey, po filmowe parodie Mela Brooksa i najnowsze produkcje jak chociażby Victor Frankenstein (2015). Opisy kolejnych filmów z Frankensteinem w roli głównej bądź dalszoplanowej są z jednej strony syntetyczne, z drugiej pełne dygresji i komentarzy odnośnie do dziesiątej muzy i nie tylko.

Donica nie jest bezkrytycznym fanatykiem filmów o Frankensteinie. Potrafi być bezlitosny wobec mniej udanych jego zdaniem obrazów. Pisze z humorem, czasem ironicznie, ale bywa też niestety, że czepia się szczegółów i szczególików, jakby chwilami brakowało mu dystansu, zapominał o umowności kina oraz fakcie, że mało który film – a w szczególności horror – jest hiperrealistyczny, pozbawiony wpadek i nonsensów. Niektórzy widzowie bardziej od innych lubią wyłapywać te wpisane w kino gatunkowe niedorzeczności.

Na pewno podczas lektury książki nie raz powiecie sobie: „O! Nie wiedziałam/em, że jest taki film. Muszę go zobaczyć!” Wydaje się, że nie sposób obejrzeć wszystkich filmów o Frankensteinie, a jednak – autorowi omawianej książki się udało. Ta bogato ilustrowana praca to kopalnia ciekawostek. Jeśli interesuje was, które sceny usunęła cenzura z filmów o Frankensteinie, jakimi hasłami reklamowano najpopularniejsze ekranizacje prozy Mary Shelley, które filmowe monstra znalazły się na znaczkach pocztowych i jaki był pierwszy crossover w historii kina, wszystko to znajdziecie we Frankensteinie. 100 lat w kinie. Każdy kinoman ma świadomość, że Boris Karloff jest dla wizerunku Frankensteina tym czym Béla Lugosi dla Draculi, ale czy wiedzieliście, że rolę ożywionego sztucznie monstrum pierwotnie proponowano właśnie urodzonemu w Rumunii aktorowi, który ją odrzucił? Jestem też ciekawa, ilu z naszych rodaków zdaje sobie sprawę, że miejscowość znana dziś pod nazwą Ząbkowice Śląskie do II wojny światowej nazywała się Frankenstein…

Książkę przeczytałam z zainteresowaniem. Uważam że pozycja ta powinna się znaleźć w domowej biblioteczce każdego miłośnika kina. A ponieważ od e-booków wolę tradycyjne papierowe wydania, zdążyłam już namierzyć na aukcji internetowej pierwsze wydanie książki Rafała Donicy. Może się skuszę…

frank

Autor: Rafał Donica
Tytuł: Frankenstein. 100 lat w kinie
Wydawca: Wydawnictwo internetowe ebookowo
Format: e-book (PDF)
Liczba stron: 353
Wydanie II (2016)
Cena: 25.00
ISBN: 978-83-7859-669-1

Książka trafił do mnie dzięki uprzejmości autora – Rafała Donicy.

E-book do kupienia TUTAJ.