Potwory. Człowiek tworzy je z dwóch powodów. Z lęku przed niewyjaśnionym, potwór jest personifikacją ludzkich obaw, szczególnie przed gwałtowną lub bolesną śmiercią – tak powstał wampir oraz masa innych upiorów – albo dlatego, że łatwiej mu uwierzyć w nadprzyrodzone dzikie monstrum, niż w to, że bliscy, osoby które zdawałoby się zna, są ludzkimi bestiami.

Tytułowa łaska dotyczy przeszłości głównej bohaterki powieści Anny Kańtoch. Maria doświadczyła łaski trzykrotnie: pierwszy raz, gdy zmarła jej zapijaczona matki i dziecko trafiło pod opiekę surowej, ale troskliwej ciotki, drugi raz, gdy dostrzeżono, że dziewczynka szczęśliwie odziedziczyła charakter po ojcu, nie zaś po niezrównoważonej matce, i trzeci, gdy jako sześciolatka zdołała w mgnieniu oka wymazać z pamięci traumatyczne doświadczenia z tygodnia spędzonego w lesie. Łaska. Tak uważają inni, ale czy niepamięć rzeczywiście jest darem, a nie przekleństwem? Przeszłość powraca w najgorszym momencie, kiedy wokół Marii zaczynają ginąć ludzie…

Mgielnica, połowa lat osiemdziesiątych XX wieku. Czy w prowincjonalnym miasteczku grasuje seryjny morderca? I czy zbrodnie te mogą mieć coś wspólnego z dramatyczną historią, która rozegrała się trzydzieści lat wcześniej w pobliskim lesie?

Tradycyjnie już od połowy powieści domyślałam się kto jest mordercą. Strona sto dziewięćdziesiąta (nie zaglądajcie tam teraz, jeśli nie chcecie zrujnować sobie przyjemności z lektury) podsuwa subtelne wskazówki, co do podwójnej tożsamości pewnych bohaterów. Anna Kańtoch ukryła też w tekście trop – może dość mglisty, ale dla mnie czytelny – w postaci przywołania wspomnień z seansu filmu Psychoza Hitchcocka, chociaż bez podania jego tytułu. Nie znaczy to jednak, że powieść jest słaba, wręcz przeciwnie. Łaska jest świetnie napisana i wciągająca. Barwne i niejednoznaczne postaci, połączenie wątków bieżących z retrospekcjami wydarzeń sprzed lat, intrygująca główna bohaterka i mistrzowsko rozmieszczone fałszywe tropy… Łaska to rasowy kryminał z wyższej półki, tylko jeśli chodzi o mnie, jestem dobra w rozwiązywanie powieściowych – i filmowych – zagadek kryminalnych.  I jak widać, czasami skromnością nie grzeszę.

Śledztwo w Mgielnicy prowadzi antypatyczny i równie mocno, jak na próbach ujęcia sprawcy i uratowania potencjalnych ofiar, skupiony na własnym wizerunku, karierze i awansie oficer Bogusz. Chętnie sięgnę po kolejny tom opisujący jego zmagania, jeśli taki kiedykolwiek powstanie. Anna Kańtoch, znana dotąd jako pisarka fantasy, świetnie poradziła sobie z konwencją powieści kryminalnej – chociaż Łaskę równie dobrze można nazwać thrillerem psychologicznym – i mam nadzieję, że na tej jednaj powieści jej przygoda z tym gatunkiem się nie skończy.

Autorka nie odżegnuje się od inspiracji kryminałem skandynawskim, ale daleko jej do kopiowania mistrzów gatunku. W Łasce czuć nasz charakterystyczny polski koloryt. Szczególnie, że akcja osadzona jest w czasach PRL-u. Ówczesne realia w połączeniu z mroczną i nigdy niewyjaśnioną historią potwora zwanego Kartoflanym Człowiekiem – którego postać autorka być może zaczerpnęła z jakiejś lokalnej legendy – tworzy niezłą mieszankę.

Wspomniałam, że Łaskę można zaliczyć do klasy thrillerów psychologicznych, a to dlatego, że Kańtoch kreśli bardzo plastyczne i wiarygodne portrety psychologiczne, a także z dbałością o prawdopodobieństwo rozprawia o ludzkiej traumie. Zwróciłam na to szczególną uwagę, ponieważ, czytam właśnie publikację naukową pod tytułem Wewnętrzy świat traumy. Autorka też musiała sięgać po podobne lektury, albo ma niezwykle rozwiniętą empatię, bo ludzkie rozdwojenie w jej wykonaniu przyprawia o dreszcze przerażenia, a jednocześnie budzi współczucie.

*** Na marginesie ***

Jedna z bohaterek Łaski prawie zawsze ma w ręku książkę… Czyta między innymi Noc w bibliotece Agathy Christie.

laska_front

Autor: Anna Kańtoch
Tytuł: Łaska
Wydawnictwo: Czarne
Liczba stron: 397
Wydanie: I (2016)
Seria wydawnicza: Ze Strachem
Oprawa: Miękka
Format: 12.5 x 20 cm
Cena z okładki: 34.90
ISBN: 978-83-8049-236-3

Książka trafiła do mnie dzięki uprzejmości wydawnictwa Czarne.

wydawnictwo czarne logo